Copyright by K.K. Sobek 2016
Chemia zapachów

Na Wydziale Chemii Politechniki Poznańskiej trzeciego grudnia 2015 r. uczniowie klasy drugiej i trzeciej o profilu biologiczno-chemicznym wysłuchali z zaciekawieniem wykładu pani dr hab. inżynier Beaty Strzemięckiej „CHEMIA ZAPACHÓW”. 
Tematem zapachów zajmowali się dwaj laureaci nagrody Nobla:
* Richard Axel -  amerykański lekarz, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizjologii i medycyny w roku 2004 za badania nad receptorami węchowymi i układem węchowym

* Linda Brown Buck - amerykańska lekarka, w 2004 otrzymała wraz z Richardem Axelem Nagrodę Nobla za swoje osiągnięcia w badaniach nad receptorami węchowymi i układem węchowym.

Linda Buck i Richard Axel odkryli, w jaki sposób nos człowieka rozpoznaje, a jego mózg zapamiętuje około 10 tysięcy różnych zapachów. Sklonowali oni geny kodujące receptory węchowe i wykazali, że należą one do rodziny białek - receptorów sprzężonych z białkiem G. Na podstawie analizy DNA szczura ocenili, że w genomie ssaków znajduje się około tysiąca genów kodujących receptory węchowe. W dalszych pracach wykazali, że każdy neuron węchowy zawiera tylko jeden rodzaj receptora węchowego, i że informacje ze wszystkich neuronów, w których zachodzi ekspresja tego samego receptora, są zbierane w pojedynczym kłębuszku opuszki węchowej.

Na wykładzie dowiedzieliśmy się wielu rzeczy na temat feromonów, o ich receptorach - w jaki sposób możemy zapachy odbierać.
Wyróżniamy dwa rodzaje zapachów
a) przyjemne zapachy: cząsteczki zawierają grupy -OH i -CHO
b) nieprzyjemne zapachy zawierające grupy -SH i -NH2
Za przyjemny dla naszego nosa zapach kawy zbożowej odpowiadają tiole i aminy (C2H5SH)
Dowiedzieliśmy się, że feromony to związki o niewyczuwalnym dla nas zapachu; poznaliśmy inne feromony wytwarzane przez m.in. jedwabnika. Naturalne feromony są produkowane przez zwierzęta i rośliny, wydzielane są na zewnątrz organizmu i służą do komunikacji (np. feromony agregacyjne), do przywabiania osobników płci przeciwnej (np. feromony płciowe). Większość feromonów to substancje lotne, wywołujące reakcje już przy minimalnym stężeniu.
Podział feromonów:
a) ze względu na typ efektu:
- wywoławcze czyli takie, które wywołują u odbiorcy natychmiastową reakcję w zachowaniu poprzez       bezpośrednie oddziaływanie na centralny układ nerwowy.
- podstawowe czyli takie, które powodują zmiany fizjologiczne w ciągu długiego czasu.
b) ze względu na funkcję:
- płciowe
- wyrażające stres
- obronne
- agregacyjne
- odnajdywania pożywienia
c) ze względu na własności i sposób działania:
- lotne
- kontaktowe
- feromony u organizmów wodnych
Dr hab. inżynier Pani Beata Strzemięcka pokazała nam chemię zupełnie z innej perspektywy.
                                                                                                       Magda Tchórz-Matuszak IIId

Plan lekcji

Absolwenci - ankieta

Absolwencie XV LO
Prosimy wypełnij ankietę!

ANKIETA

Przekaż 1%

W ramach akcji „1% dla mojej szkoły” rodzice i sympatycy naszej szkoły mogą przekazać 1% kwoty swojego podatku
w rozliczeniu rocznym PIT.